نسخه آزمایشی
» جمکران در گذر تاریخ – منطقه

آيا مي‌دانيد:

– اولين مسجدي كه در منطقه قم در قرن اول هجري در ساخته شد، در منطقه جمكران و بدست خطاب بن اسدي بوده است. (تاريخ قم ص ۳۸)
– قبيله اشعريان كه بيشتر از صحابه حضرت علي ع بودند ، زمان هجرت به ايران در منطقه جمكران قم سكونت گزيدند.
– بعد از شورش طرفداران مطرف بن مغيره عليه حجاج در سالهاي ۶۸۵-۶۸۷ م (۶۵-۶۶هـ)به شكست انجاميد گروهي از پيروانش از قبيله بني‌اسد به قم آمدند و در منطقه جمكران رحل اقامت افكندند.
– سعيد بن جبير از صحابه حضرت علي ع و عرفاي عصر پس از شكست عبدالرحمان از دست حجاج بن يوسف به منطقه جمكران پناه برد و مدتي در آنجا مخفي بود.

***

تاريخچه منطقه جمكران (قلي درويش)

محوطه قلی درویشی با طول جغرافیایی۵۳/۵۰ و عرض جغرافیایی ۳۸/۳۴ در حاشیه جنوبی شهر قم ، ابتدای بزرگ راه قم – جمکران در کیلومتر نخست جاده قدیم قم – کاشان واقع شده است. وسعت محوطه بیش از ۱۰۰ هکتار بوده که امروزه حدود ۳۰ هکتار آن ، عموما به شکل مسطح برجای مانده است .ارتفاع محوطه در ابتدا حدود بیست متر در ضلع جنوبی و ۱۰ متر در ضلع شمالی بوده که در حال حاضر فقط ۵ متر از ضخامت لایه های فرهنگی- استقراری محوطه در بخش جنوب شرقی با لاتر از سطح زمین پای اطراف بر جا مانده است.بزرگراه قم – جمکران از عرصه مرکزی محوطه عبور کرده و آن را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نموده است.

از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴ محوطه قلی درویشی به مدت چهار فصل کاوش شد.این محوطه یکی از محوطه های شناخته شده و کاوش شده حاشیه کویری مرکزی است که در بر گیرنده سه دوره اصلی استقراری زير می باشد.:

-فرهنگی عصر برنز قدیم(حدود ۳۵۰۰ تا ۲۸۰۰ قبل از میلاد)

-برنز جدید(حدود ۱۸۰۰ تا ۱۶۰۰ قبل از میلاد)

-و عصر آهن (حدود ۱۵۰۰ تا ۱۲۰۰ قبل از میلاد)

 

محوطه قلی درویشی یکی از مهترین محوطه های تاریخی باستانی فلات مرکزی ایران بویژه در ارتباط با مطاالعه فرهنگ های مستتقر در ایران در حد فاصل سالهای ۱۸۰۰ تا ۱۲۰۰ قبل از میلاد به شمار می رود.

در کاوشهای این محوطه بخشی از فضاهای استقراری جوامع عصر آهن۱ در این محوطه مورد شناسایی قرار گرفت که با اتکا به مجموعه مدارک به دست آمده از کاوش در فضاهای مختلف معماری این دوره نقش، عملکرد و کاربری فضاهای مزبور مورد مطاله تجزیه و تحلیل قرار گرفته است فضاهای مزبور با توجه به نقش و عملکرد آنان به چند گروه تقصیم می شوند ؛ از جمله:

۱)   واحد های مسکونی

۲)   فضاهای مرتبط با فعالیت های تجاری – اداری اقتصادی

۳)   فضاهای معرف کنش های آیینی – مذهبی

۴)   بقایای معماری نظامی( و احتمالا سیاسی – حکومتی)

۵)   واحدهای معرف فعالیت های تخصصی صنعتی(فلزگری، سفالگری)

آخرین عناوین