جمکران در گذر تاریخ - منطقه - پایگاه اینترنتی مسجد مقدس جمکران، میعاد منتظران | jamkaran.ir

آیا می‌دانید:

– اولین مسجدی که در منطقه قم در قرن اول هجری ساخته شد، در منطقه جمکران و بدست خطاب بن اسدی بوده است. (تاریخ قم ص ۳۸)

– قبیله اشعریان که بیشتر از صحابه حضرت علی ع بودند ، زمان هجرت به ایران در منطقه جمکران قم سکونت گزیدند.

– بعد از شورش طرفداران مطرف بن مغیره علیه حجاج در سالهای ۶۸۵-۶۸۷ م (۶۵-۶۶هـ)به شکست انجامید گروهی از پیروانش از قبیله بنی‌اسد به قم آمدند و در منطقه جمکران رحل اقامت افکندند.

– سعید بن جبیر از صحابه حضرت علی(ع) و عرفای عصر پس از شکست عبدالرحمان از دست حجاج بن یوسف به منطقه جمکران پناه برد و مدتی در آنجا مخفی بود.

 

***

 

تاریخچه منطقه جمکران (قلی درویش)

محوطه قلی درویشی با طول جغرافیایی۵۳/۵۰ و عرض جغرافیایی ۳۸/۳۴ در حاشیه جنوبی شهر قم ، ابتدای بزرگ راه قم – جمکران در کیلومتر نخست جاده قدیم قم – کاشان واقع شده است. وسعت محوطه بیش از ۱۰۰ هکتار بوده که امروزه حدود ۳۰ هکتار آن ، عموما به شکل مسطح برجای مانده است .ارتفاع محوطه در ابتدا حدود بیست متر در ضلع جنوبی و ۱۰ متر در ضلع شمالی بوده که در حال حاضر فقط ۵ متر از ضخامت لایه های فرهنگی- استقراری محوطه در بخش جنوب شرقی با لاتر از سطح زمین پای اطراف بر جا مانده است.بزرگراه قم – جمکران از عرصه مرکزی محوطه عبور کرده و آن را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نموده است.

از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴ محوطه قلی درویشی به مدت چهار فصل کاوش شد.این محوطه یکی از محوطه های شناخته شده و کاوش شده حاشیه کویری مرکزی است که در بر گیرنده سه دوره اصلی استقراری زیر می باشد.:

-فرهنگی عصر برنز قدیم(حدود ۳۵۰۰ تا ۲۸۰۰ قبل از میلاد)

-برنز جدید(حدود ۱۸۰۰ تا ۱۶۰۰ قبل از میلاد)

-و عصر آهن (حدود ۱۵۰۰ تا ۱۲۰۰ قبل از میلاد)

 

محوطه قلی درویشی یکی از مهترین محوطه های تاریخی باستانی فلات مرکزی ایران بویژه در ارتباط با مطاالعه فرهنگ های مستتقر در ایران در حد فاصل سالهای ۱۸۰۰ تا ۱۲۰۰ قبل از میلاد به شمار می رود.

در کاوشهای این محوطه بخشی از فضاهای استقراری جوامع عصر آهن۱ در این محوطه مورد شناسایی قرار گرفت که با اتکا به مجموعه مدارک به دست آمده از کاوش در فضاهای مختلف معماری این دوره نقش، عملکرد و کاربری فضاهای مزبور مورد مطاله تجزیه و تحلیل قرار گرفته است فضاهای مزبور با توجه به نقش و عملکرد آنان به چند گروه تقصیم می شوند ؛ از جمله:

۱)   واحد های مسکونی

۲)   فضاهای مرتبط با فعالیت های تجاری – اداری اقتصادی

۳)   فضاهای معرف کنش های آیینی – مذهبی

۴)   بقایای معماری نظامی( و احتمالا سیاسی – حکومتی)

۵)   واحدهای معرف فعالیت های تخصصی صنعتی(فلزگری، سفالگری)

آخرین عناوین